Ethiek en rotzooi

Lang geleden heb ik eens voor een klant gewerkt die er op stond dat de white papers die ze aanboden alleen gedownload konden worden in ruil voor een e-mailadres. Ik heb heel erg mijn best gedaan om ze ervan te overtuigen dat een blog toch echt een veel prettigere manier is om kennis te delen. Tevergeefs. Het bedrijf vond dat het niet hoefde na te denken over gebruiksvriendelijkheid, want ze hadden namelijk een monopoly. Ik had die klant stante pede moeten ontslaan. Voor zulke klanten kún je geen goede producten maken. Maar helaas, ik was niet de baas. En niet veel later begon mijn eigen bedrijf zelf ook white papers in ruil voor een e-mailadres aan te bieden. Gelukkig vond ik niet lang daarna een nieuwe, veel betere baan.

Cennydd Bowles heeft laatst een artikel geschreven waarin hij beschrijft hoe designteams om kunnen gaan met dit soort zogenaamde dark patterns. En niet alleen met dark patterns. Cennydd betoogt dat designers niet alleen verantwoordelijk zouden moeten zijn voor het ontwerpen van producten, ze zouden ook verantwoordelijkheid moeten nemen voor het vormgeven van de wereld. En dat zouden ze heel bewust en voorzichtig moeten doen: in de echte wereld, althans hier in het westen, hebben mensen invloed op de politiek, om de wereld om hen heen. Voor de meeste digitale producten geldt dit niet. Die invloed ligt volledig bij ons, de ontwerpers en de bouwers.

Ik heb gemerkt, als docent en als lid van designteams, dat de meeste designers niets liever zouden willen dan goede producten maken. Maar vaak, of misschien zelfs meestal, lukt dit niet. Er zijn blijkbaar andere mensen die bepaalde belangrijke beslissingen nemen.

De laatste tijd verschijnen er nogal wat artikelen over al die rotzooi die je tegenkomt op het web. Dingen zoals cookie warnings. Een lay-over die je vraagt of je je wilt abonneren op een nieuwsbrief, terwijl je de site nog niet eens bezocht hebt. Banners. Waarschuwingen dat de terms of service zijn veranderd. Socialmediaknoppen. In dit artikel van TJ VanToll staat een mooi screenshot van een artikel waarvan de content niet zichtbaar is op zo’n supergrote iPhone 6+. Er staat allemaal troep in de weg.

Ik ga ervan uit dat zo’n pagina er heel anders uit zou zien als designers de beslissingen hadden genomen. Maar dat was hier duidelijk niet het geval. Dit soort beslissingen worden genomen door marketeers en juristen. En in tegenstelling tot designers worden zij niet door langetermijnvisies geleidt. Marketeers nemen hun beslissingen over het algemeen door te kijken naar snel meetbare successen. Een website is bijvoorbeeld succesvol als ze meer e-mailadressen per dag verzamelen. Of als ze meer geliked worden. Of als er meer geld binnenkomt via banners. Voor dit soort marketeers is een website als het ware een vehikel voor dit soort geldmaakwidgets. De echte inhoud van een site is secundair. En voor een jurist is de inhoud ook niet echt belangrijk, als hij maar niet strafbaar is.

Best gek eigenlijk dat dit soort mensen, die niet geïnteresseerd zijn in het product, de bevoegdheid krijgen om verregaande beslissingen te nemen. Daar zouden we eigenlijk van af moeten. Maar hoe? Op korte termijn zouden we al die marketingblogs kunnen overspoelen met artikelen over design. Over ethiek. Over best practices. Over de hufterigheid van dark patterns. Over menselijk zaken doen.

Op de lange termijn zouden we kunnen infiltreren in het marketingonderwijs. Vooral daar zou er aandacht moeten zijn voor langetermijndenken. Voor écht ethisch ondernemen. Ook daar zou het onderwijs moeten gaan over het feit dat je de wereld kunt vormgeven. Niet alleen je portemonnee.
En in de tussentijd moeten we volmondig ‘bekijk het maar!’ roepen tegen iedereen die van ons verwacht dat we wéér een slecht idee gaan uitvoeren. Met er achteraan een mailtje met daarin de twee links uit dit artikel.

Comments

  1. Nee, het is onze schuld dat het zover is gekomen. Het begint bij de relatie met de klant. Wij moeten duidelijk maken dat als je besluit samen te werken met een “website bouwer”, het in partnership is en je een deel van je besluitvorming aan ons afdraagt. Je betaalt niet alleen voor codekloppen maar ook voor zaken als deze. Dat wij hierover nagedacht hebben en er veel ervaring mee hebben. Dat wij de langetermijnvisie kunnen bijdragen en knokken voor de belangen van de eindgebruiker en ervoor zorg dragen dat jouw product toevoegt aan het internet in plaats van afbreuk doet. Dat dat voor jou heel veel waard is.

    Als wij onze verantwoordelijkheid, het communiceren van die waarde, niet nemen, dan moeten we ook niet klagen als “marketeers”, “juristen” en “zakenlui” niet begrijpen, of de ervaring niet hebben, om de juiste beslissingen hierover te maken.