Alleen onzekerheid is zeker

This column was published in edition #54 of the Dutch, paper version of Web Designer Magazine. It’s in Dutch. In de jaren negentig was een website 640 pixels breed. Dat hadden we zo afgesproken. De eerste jaren van deze eeuw groeide een site naar 800 pixels. En een paar jaar later werden websites 1024 pixels breed. We hebben altijd gezocht naar houvast op het web. We hebben dus altijd vaste formaten afgesproken zodat het designen van een website makkelijker werd. Maar tegelijkertijd wisten we altijd ook dat het eigenlijk niet klopte. Het web is nooit een vast formaat geweest. We wisten misschien wel dat de meeste beeldschermen breder dan 1024 pixels waren, maar hoe breed de browservensters waren lieten we voor het gemak altijd buiten beschouwing.

Dankzij de komst van kleinere schermen met afwijkende formaten kunnen we niks meer met die schijnzekerheid. We zijn er nu definitief achter dat het web geen vast formaat heeft. Het web is flexibel. Het heeft enorm veel mogelijke verschijningsvormen. Die onzekerheid is lastig. Maar het is nu eenmaal een van de principes van het web. In plaats van er tegen te vechten kunnen we die onzekerheid beter omarmen.

Muis

Een ander ding waar we altijd van uit gingen, maar wat we eigenlijk ook nooit zeker wisten, was de muis. Alle interactie werd altijd alleen maar ontworpen voor mensen met een muis. Dit hield in dat we vaak hele stukken content verborgen. We gingen er dan van uit dat onze bezoekers die content wel zouden ontdekken door met hun muis te bewegen. Bij iets als een navigatie-menu met een sub-menu werkte dat vaak best aardig.

Het is een stuk lastiger om dit soort verborgen content te ontdekken als je geen muis hebt. Een paar jaar geleden was het uitzonderlijk om geen muis te hebben, tegenwoordig heeft een groot deel van de mensen wel een touch-apparaat. We moeten nu op andere manieren duidelijk maken dat er ergens iets verborgen is. We weten namelijk niet hoe iemand het web bestuurt. En al helemaal niet hoe iemand dat over een paar jaar doet.

Snelheid

Iedereen met een T-mobile abonnement die af en toe in de trein zit weet inmiddels dat onze internetconnecties niet elk jaar sneller worden. Daar gingen we wel altijd van uit, maar als ik in de trein zit dan verlang ik terug naar de tijd dat ik moest inbellen met een modem. Dat was traag, maar in elk geval wél betrouwbaar. We gingen er ook vanuit dat data steeds goedkoper zou worden. Iedereen die wel eens vergeten is om roaming uit te zetten in het buitenland weet heel erg goed dat ook die aanname niet klopt. Al wéér iets wat we niet zeker weten.

Maar niet alleen netwerkverbindingen worden trager, ook onze computers zelf worden niet meer elk jaar sneller. Er zijn nu andere criteria belangrijker aan het worden dan meer rekenkracht. Batterijduur is tegenwoordig veel belangrijker dan snelheid. Je hebt nu eenmaal niks aan een supersnelle telefoon die je vier keer per dag moet opladen. Maar niet alleen telefoons zijn trager. Je kan er van uit gaan dat de meeste mensen een minder snelle computer zullen hebben dan de meeste designers of developers.

Rekening houden met dure netwerkverbindingen en trage computers is een van de vele factoren waar je rekening mee moet houden als je een website ontwerpt. Misschien niet altijd even leuk, maar dit is nu eenmaal het medium waarmee we werken. Hoe beter je de grenzen en mogelijkheden va je medium kent, hoe beter je werk wordt.

Beeldschermen

Subtiele grijsvlakken, lichte lijntjes, grijze tekst op een grijze achtergrond. Er is een duidelijke trend om met subtiele contrasten te werken. Dit kan er allemaal fantastisch uitzien op een gekalibreerde monitor, maar op elke andere monitor veroorzaakt dit problemen. Ik had het er vandaag nog over met twee collega designers die allebei wel eens een presentatie hadden gegeven waarbij hun mooie subtiele designs onzichtbaar werden op de beamer. Maar niet alleen op beamers gaan dit soort details verloren, dit gebeurt op de meeste beeldschermen (en dit geldt sowieso voor iedereen van boven de 40, ongeacht de kwaliteit van het beeldscherm). Eigenlijk zouden alle designers het contrast van hun monitor iets moeten verhogen. De ontwerpen zullen er contrastrijker, duidelijker en dus beter van worden. Gekalibreerde monitors zijn nuttig voor print. Voor het web zijn ze volkomen nutteloos. Je hebt ook hier weer totaal geen controle over hoe jouw bezoekers jouw ontwerp zullen zien.

Is dit nieuw?

Dit is allemaal geen nieuws. John Allsopp schreef in 2002 al het monumentale artikel A Dao of Web Design waarin al deze onzekerheden uitgebreid staan beschreven. We hebben al die jaren geprobeerd om deze wezenlijke eigenschappen van het web te negeren. Laten we komende jaren wat nuttiger besteden door te onderzoeken wat voor enorm toffe dingen we kunnen doen met die onzekerheden.